To przez wolne rodniki na naszych twarzach pojawiają się zmarszczki. Ale działanie reaktywnych form tlenu nie ogranicza się tylko do przyspieszenia procesów starzenia się skóry. Sprawdź, jak wpływają na organizm człowieka i jak się przed nimi bronić!
Wolne rodniki są m.in. odpowiedzialne za pojawianie się na naszych twarzach zmarszczek mimicznych i grawitacyjnych. Ale przyczyniają się także do rozwoju choroby Alzheimera czy Parkinsona, przyspieszają rozwój miażdżycy, zwiększają ryzyko zawału serca i udaru mózgu oraz sprzyjają rozwojowi nowotworów. Możemy jednak ograniczyć wywoływany przez nie stres oksydacyjny zmieniając swój styl życia oraz odpowiednio pielęgnując skórę.
Wolne rodniki (nazywane także oksydantami lub reaktywnymi formami tlenu, RFT) to niestabilne cząsteczki, które powstają w wyniku procesów biochemicznych i metabolicznych zachodzących w organizmie. Charakteryzuje je to, że mają one niesparowany elektron, czego skutkiem jest ich wysoka reaktywność i łatwość wiązania się z innymi strukturami – dążąc do stabilizacji, wolne rodniki "kradną" elektrony z innych cząsteczek. I robiąc to uszkadzają błony komórkowe, białka, DNA...
Powstawanie wolnych rodników w organizmie jest jak najbardziej normalne i potrzebne, ponieważ pełnią one także istotne i pozytywne funkcje, m.in. biorąc udział w odpowiedzi immunologicznej (czyli walce z infekcjami) i w procesie transportu glukozy czy serotoniny, pośrednicząc w przekazywaniu sygnałów do komórek i wewnątrz nich oraz pozytywnie wpływając na stan i funkcjonowanie śródbłonka obecnego w naczyniach.
Problemem jest natomiast nadmiar wolnych rodników, których nie są w stanie zneutralizować naturalne mechanizmy obronne organizmu. I taki stan prowadzi do tzw. stresu oksydacyjnego.
Normalnie ilość wolnych rodników w organizmie jest regulowana przez enzymatyczne i nieenzymatyczne mechanizmy obronne. Organizm produkuje białka enzymatyczne, które neutralizują wolne rodniki, przekształcając je w mniej szkodliwe cząsteczki. Natomiast nieenzymatyczne mechanizmy obronne to cząsteczki – np. ubichinon, kwas liponowy, kwas moczowy, glutation, ferrytyna, melatonina – które neutralizują wolne rodniki, oddając im elektrony i w ten sposób je stabilizując.
Do stresu oksydacyjnego dochodzi wtedy, kiedy wytwarzanych jest więcej wolnych rodników niż organizm organizm jest w stanie samodzielnie zneutralizować.
Zbyt duża ilość wolnych rodników w organizmie i będący skutkiem tego stres oksydacyjny to efekt oddziaływania czynników wewnętrznych lub zewnętrznych. Czynniki wewnętrzne powodujące nadprodukcję wolnych rodników to najczęściej stany zapalne, zaburzenia metaboliczne (np. cukrzyca typu 2., otyłość) oraz wiek (z czasem maleje efektywność mechanizmów obronnych organizmu, chroniących go przed stresem oksydacyjnym).
Zewnętrzne czynniki wywołujące stres oksydacyjny:
Wolne rodniki wpływają na cały organizm, ale szczególnie wrażliwe na ich odziaływanie są mózg, oczy, układ oddechowy, układ krążenia oraz układ rozrodczy. Stres oksydacyjny może objawiać się bólami głowy, problemami z trawieniem, zaparciami, bólami mięśniowymi i stawowymi czy problemami skórnymi (rumień, wysypka).
Z czasem, na skutek szkodliwego działania wolnych rodników, spada poziom składników odżywczych we krwi (witamin, mikroskładników), tworzą się stany zapalne, które mogą rozwinąć się w choroby, a organizm szybciej się starzeje.
Stres oksydacyjny przyczynia się do rozwoju takich chorób jak:
Wolne rodniki mają też wpływ na stan skóry, jej podatność na choroby czy reakcje alergiczne, tempo starzenia się, nawilżanie, grubość czy koloryt.
Co wolne rodniki powodują w skórze:
Wolne rodniki i wywoływany przez nie stres oksydacyjny powodują:
By ochronić się przed szkodliwym działaniem wolnych rodników i konsekwencjami wywoływanego przez nie stresu oksydacyjnego, należy przede wszystkim – w miarę możliwości – wyeliminować ze swojego życia czynniki przyczyniające się do powstawania większej niż normalna ilości reaktywnych form tlenu. Należy przede wszystkim unikać używek (alkohol, papierosy), zadbać o odpowiednią dietę i ilość snu oraz ograniczyć lub niwelować stres.
Dieta, która ma szansę ograniczyć ilość wolnych rodników w organizmie powinna być bogata w produkty o wysokiej zawartości przeciwutleniaczy, takich jak witaminy (A, C, E), składniki mineralne, polifenole oraz karotenoidy.
W diecie antyoksydacyjnej powinny się znaleźć na przykład:
Dobrze jest też rozważyć suplementowanie antyoksydantów. Warto jednak wcześniej skonsultować się z lekarzem pierwszego kontaktu i ewentualnie wykonać badania krwi. Lekarz nie tylko wskaże odpowiedni suplement i jego dawkę, a także uchroni nas przed przyjmowaniem preparatu, który mógłby wchodzić w interakcji z innymi przyjmowanymi przez nas lekami.
Najczęściej polecane suplementów antyoksydacyjne:
Chcąc zabezpieczyć skórę przed szkodliwym działaniem wolnych rodników i wywoływanym przez nie stresem oksydacyjnym, należy na co dzień chronić ją przed działaniem promieniowania UV oraz światła niebieskiego, stosując kosmetyki z filtrami ochronnymi i antyoksydantami. Te ostatnie są niezwykle istotne w pielęgnacji cery, która ma celu ochronienie jej przed stresem oksydacyjnym.
W walce z wolnymi rodnikami pomogą nam sera i kremy, w których składzie znajdziemy takie antyoksydanty jak:
